First published:
Creation 25(3)24–26
March 2006

Browse this issue

Subscribe to Creation magazine

JEZI: ANSEYE “GWO PÒTRÈ” NAN JENÈZ LA

Gary Bates and Russel Grigg

Èske evanjelizasyon Kreyasyon an, nan sans Jenèz itilize pou ede esplike e pwoklame Levanjil la, nouvo? Èske se yon metòd pastè yo … anplwaye sèlman pou kontrekare efè kiltirèl danjere ansèyman evolisyon nan epòk modèn nou an? Anpil moun panse sa, men se pa ka a. Yon fondasyon poze nan Jenèz konfime “gwo pòtrè” Bib la e delivrans, yon bagay ki manke souvan nan evanjelizasyon e ansèyman jodi a.

Evolisyon (ki se jistifikasyon pou kwayans imanis prezante kòm syans)

pran tèt moun jodi a pou yo pa reponn Levanjil la, paske yo panse ke “syans demanti Bib la.” Poutan, sa pa t’ toujou konsa.

Anvitande

Nan lane 1950 yo, lè evanjelis tankou Bili Graram t’ap mennen revèy piblik, estad espòtif te plen ak moun ki te anvi tande sa li te gen pou di. Moun te konprann lide Bondye e delivrans lan, paske pifò, si se pa t’ tout, te elve nan yon anviwònman “krentif pou Bondye,” kote Bib la, lapriyè e kantik te plizoumwen nòmal nan tout lekòl. Prensip kretyen e fondasyon Levanjil la te fè byen etabli e aksepte. Pou anpil moun ki te reponn nan “kwazad” sa yo, sa te senpleman siyifi yon retou vin jwenn Bondye ke yo te deja konnen.

Poutan, metòd sa yo pa byen reyisi menm jan an jodi a. Si ou te di pifò moun ki pa kretyen: “Bib la di … ,” yo ta san dout reponn: “Epi?”

Atennyon kilti tranpe nan evolisyon

Jodi a, pifò moun “pa al legliz” e “pa al lekòl didimanch.” Lide delivrans la pa retni atansyon yo paske yo pa menm konnen ke se pechè yo ye. Pou aprann nenpòt nouvo lide byen ou dwe kòmanse nan kòmansman an—nan fondasyon an monte. Apòt Pòl te itilize metòd sa a nan yon reyinyon Aewopaj¹ la nan Atèn, ki rapòte nan Travay Apòt 17. Li t’ap eseye rezone ak filozòf epòk yo sou plas piblik la, ki, nou dwe remake, te kwè nan yon fòm evolisyon,² e yo te remake: “Kisa paladò sa a vle di la a?” (Travay Apòt 17:18).

Pòl lonje dwèt sou lotèl yo a, ki te make “Pou yon bondye moun pa konnen.” Apre sa li di yo ke bondye moun pa konnen sa a ke y’ap adore a se “Bondye ki fè lemonn antye ak tout sa ki ladan l’ ” (v.24) e ke “Se li menm tou ki kreye tout nasyon ki rete toupatou sou latè” (V. 26). Kisa Pòl t’ap fè? Li t’ap fè konnen orijin Levanjil la kòm vrè istwa lemonn, tankou nou jwenn li nan Jenèz.

Se vrè ke se sèlman kèk nan moun ki te koute li yo ki te kwè (v.34), men yonn nan moun sa yo se te Deni, yon manm aewopaj la. Pita yon legliz te kòmanse, e Deni te vin lidè li.³ Legliz Atèn lan te vin gran e enfliyan. Yo te gen bon fondasyon pou kòmanse ak li a.

Preche yon jenerasyon “ki al legliz”

Konpare sa ak mesaj Apòt Pyè a nan Travay Apòt 2, kote li te senpleman preche sou krisifiksyon e rezirèksyon Jezi, e apre sa konkli: “Tout pèp Izrayèl la fèt pou konnen sa byen: Jezi, nonm nou te kloure sou kwa a, se li menm Bondye fè Senyè, se li menm Bondye fè Kris la” (v. 36). Anviwon 3,000 moun te delivre e batize jou sa a (v.41).⁴

Pyè t’ap preche yon jenerasyon “ki te konn al legliz”—jwif yo, ki te deja gen konesans sou Bondye kòm Kreyatè, yonn ki fè lalwa, e Jij nan Liv yo. Yo te konnen e kwè istwa Jenèz sou Kreyasyon e Chit lòm lan, ak antre peche e pinisyon kòm konsekans la. Lè yo te reyalize eta dezespere yo kòm pechè devan Bondye, yo te senpleman bezwen montre nan Liv yo ke Jezi se Mesi ki te pwomèt la—Moun Bondye te chwazi voye pou peye pou peche yo atravè lanmò e rezirèksyon Li a.

Malerezman, gen anpil moun nan legliz jodi a ki pa konprann (e pa preche) “gwo pòtrè” sa a konsènan delivrans. Se petèt akòz anpil bagay, tankou lide delivrans senpleman emosyonèl, yon mank ansèyman fondamantal e yon mank respè pou liv Jenèz la akòz ansèyman evolisyonè.

Jezi e “gwo pòtrè” a

Jezi te rankontre tou kèk moun (jwif) “ki te konn al legliz,” men ki pa t’ konprann siyifikasyon “gwo pòtrè” a. Nan Lik 24, apre rezirèksyon Jezi, de nan disip Li yo t’ap mache lelon wout ki mennen Emayis la, pandan yo t’ap diskite evènman ki te rive kèk jou anvan yo. Jezi te pwoche bò kote yo e mande yo sou kisa yo t’ap pale e poukisa yo te tris konsa. Yo pa t’ rekonèt Jezi (v. 13–17). “Yonn ladan yo ki te rele Kleyopas reponn li: Gen lè ou se sèl moun k’ap viv lavil Jerizalèm ki pa konn sa k’ te rive nan senmenn ki sot pase a?

“Kisa k’ te rive konsa?” Jezi te mande.

Tout sa k’ te rive Jezi, moun Nazarèt la,” yo te reponn. “Nonm sa a te yon gwo pwofèt devan Bondye ak devan tout pèp la: li te fè anpil bèl bagay epi li te pale byen. Enben, chèf prèt yo ak otorite nou yo fe yo kondannen l’ amò, epi yo kloure l’ sou yon kwa. Nou te gen espwa se li menm ki t’ap vin delivre pèp Izrayèl la. Men, jodi a fè twa jou depi bagay sa yo pase. Fòk nou di ou tou gen kèk fanm nan gwoup nou an ki fè nou byen sezi. Yo te al nan kavo a granmaten jodi a. Men, yo pa jwenn kò a. Yo tounen vin rakonte te gen zanj Bondye ki te parèt devan yo, ki te di yo li vivan. Gen kèk zanmi nou yo k’al nan kavo a tou. Yo jwenn tout bagay jan medam yo te di l’ la. Men li menm, yo pa wè li.”

Kleyopas te konnen Liv yo e li te wè Jezi kòm moun Bondye te voye, men li te tris paske li te manke konprann poukisa Jezi (Kris la) te dwe mouri. Li menm e zanmi li yo te preyokipe ak sikonstans prezan yo e eta nasyon yo a. Lè Li te konnen sa, Jezi te di yo: “Ala moun san konprann! Ki jan lespri nou fè lou pou kwè tout sa pwofèt yo te di konsa! Èske se pa pou Kris la te soufri bagay sa yo anvan pou l’ te resevwa lwanj li? Epi li pran esplike yo tout sa ki te ekri sou li nan Liv yo.Li kòmanse ak Liv Moyiz yo, li pase nan tout Liv pwofèt yo (v.25–27). [Anfaz ajoute.]⁵

Menm bagay la te rive lè Jezi te parèt devan disip Li yo nan chanm anwo kay la (Lik 24:44–46). Jezi te mennen yo tounen nan kòmansman an, nan sa Moyiz te ekri konsènan Li menm, lè Li te di: … Men sa m’ t’ap di nou an lè m’ te la ak nou toujou a. Tout sa ki te ekri sou mwen nan lalwa Moyiz la, nan Liv pwofèt yo, menm nan Sòm yo, fòk tout sa te rive.” [Anfaz ajoute.]

Konsa kisa sa te ye ke Moyiz te ekri ki te bezwen esplike klèman Levanjil la?⁶

Se te istwa fondamantal Kreyasyon an (ke ekriven Nouvo Testaman yo bay Jezi responsab sa, kòm egzanp Jan 1:1–3; Kolosyen 1:16; Ebre 1:2), konsekans Chit Adan an, ak antre peche e lanmò nan ras lòm lan, ki esplike rezon poukisa yon ranplasan sakrifis pou padon pou peche.

Pandan yo te sou wout apral Emayis jou sa a, Jezi te esplike poukisa Li te dwe mouri. Menm jan an tou, nou menm, nou dwe esplike moun jodi a non sèlman ke tout moun bezwen yon Sovè, men poukisa, e poukisa Li te dwe mouri pou nou—lide fondamantal ki etabli nan Jenèz.⁷

Pou kretyen k’ap preche Levanjil la jodi a, se sa ki “gwo pòtrè” a.

1. Aewopaj (Grèk: Areios pagos), mòn Arès, bondye grèk lagè, ki koresponn ak bondye women Mas. Konsèy Aewopaj la te Lakou Siprèm Lavil Atèn. Enter.
2. Kòm egzanp, Aristòt te anseye ke “etap pi ba a [nan nati a] se inòganik la, e sa chanje tounen òganik la pamwayen metamòfoz dirèk, matyè ki transfòme tounen lavi” (Osborn, H.F., From the Greeks to Darwin, Charles Scribners’s Sons, New York, 2^nd ed., p. 78, 1929.) Men Aristòt te kritike teyori transfòmasyon Anpedòk la, konsa sanble anti evolisyonè. Enter.
3. Ezèb, Evèk Sezare, pale konsènan Deni kòm “premye Evèk Legliz Atèn.” (Eusebius, Hisotoria Ecclesiastica, iii.4;iv.23, tankou li site nan New Bible. Enter.
4. Diksyonè, Inter-Varsity pres, London, p.312, 1974.)4 Nan nenpòt konparezon nonb, nou dwe remake ke moun ki t’ap koute Pòl nan Atèn yo te pi piti anpil pase “foul la—ki te sòti nan tout peyi sou latè”( Travay Apòt 2:56) sa ki t’ap koute Pyè nan Jerizalèm yo. Enter.
5. Pou yon etid pwofesi Ansyen Testaman konsènan Premye Vini Mesi a gade: Fruchtenbaum, A., Messianic Christology, Ariel Ministries, Tustin, California, 1998. Enter.
6. Jezi, Jan e Pòl te konfime klèman liv Jenèz la (ke Moyiz te ekri) kòm istwa literal. Gade tou Lik 16:29–31; Jan 1:45, 5:46–47; Travay Apòt 26:22, 28:23. Enter.
7. Anpil moun rakonte kòman yo pa t’ kapab konprann Kretyènte jouk yo te aprann prensip fondamantal nan Jenèz. Kòm egzanp: “Paske ou te mennen m’ tounen nan kòmansman, kounyeya mwen konprann tèren an. Pou premye fwa m’ap konprann kisa Kretyènte ye. Pèsonn pa t’ janm sijere mwenn kòmanse li Bib la nan kòmansman.” Gade Ham, K., Why won’t they listen?, Master Books, Inc., Green Forest, Arizona, p.105, 1999. Enter.