Also Available in:

’چھوکرا بندے کا پِئو ہوندا ایں‘

’کیہ جوان چارلس ڈارون دا وطیرہ اوہدی باہجھ وچ آن والی تھیوری نوں سمجھن وچ مدد کردی ایں؟

by

Translated by Evangelist Michael irfan

Also available in Urdu

بندے دی زندگی دی ترقی اوہدے لڑکپن وچ اک بوہت خاص موقع ہوندی اے۔ جی سوٹس کہندا اے، ’مینوں اک چھوکرا ست سال لئی دیوو، تے تدوں تسیں اوہدے نال جو کجھ مرضی کر سکدے او۔‘1 او جاندا اے کہ بچپن دے ست سال تیک پہنچن دے،اوس دی شخصیت نوں نکھارن لئی کافی ہوندے نیں، حتیٰ کہ اوس دی اوس عمر وچ، جدوں اسین اوہنوں اک ’آدمی‘ دے طور تے ویکھ دے آں۔ ایسے طرحاں او اوہدے وچ بوہت سارا وقت گذار دے نیں تے اوہدے زہن وچ رومن کیتھولک تعلیمات نوں نقش کرنی دی کوشش کر دے نیں۔ ذہن وچ ایس اصول نال، ہو سکدا اے ایہوں چارلس ڈارون دی جوانی دے وطیرے نوں ختم کرن لئی ہووے۔3

اوہناں دی ڈارون 2دی بہترین بائیوگرافی وچ، ڈیسمنڈ تے مورے ایس لحاظ نال کجھ بڑے ای وثوق نال کہندے نیں:

’ایجادات غلط جوانی نوں ظاہر کردے ہویاں اصلی روشنی تیک پہنچن وچ کارگر ہوندیاں نیں ۔ ۔ ۔ او اپنے سکول وچ کجھ وی کر سکدا سی ’’حقیقی روشنی تے خوشی دے نال حیران کردیا ہویاں،‘‘ تے اوہدی اختراع وچ ’’جھوٹھ ۔ ۔ ۔ اوہنوں خوشی دیندیاں سن، غم وانگوں۔‘‘ او قدرتی تاریخ دے بارے کہانیاں سناندا سی، عجیب پرندیاں دیاں داستاناں، حتیٰ کہ فخر دے نال کہندیاں ہویاں کہ او پھلاں دے رنگاں نوں وی تبدیل کر سکدا اے۔ اک دفعہ اوس نے اک کہانی دسی ایہہ ظاہر کردے ہویا کہ او کنہاں سچ نوں ظاہر کرن تے قادر ایں۔ ایہہ اک بچے دی دنیا نوں حیران کر دین والی کہانی سی۔‘ ایہہ بائیو گرافی تقریباً ڈارون دی طرح سی، ہن تیک اوس دی ناکامی دی کوئی داستان نہیں سی، جیہڑی کہ بے شک انساناں دی زندگی وچ ناکامی لئی عام ہو سکدی سی۔ ڈیسمنڈ تے مورے بالغ ڈارون دے بارے کہنا جاری رکھ دے نیں، اوس نے اپنے جیالوجسٹ ساتھیاں وچ ایس پہچان نوں کریدیاں ] Sic [ --- اپنی ذمہ داری نوں نبھاندے ہویا – تے ایہہ اوس بیگل رپورٹ نوں ختم کرن ول لے گئی۔‘ ڈارون4 مطلوبہ روشنی نوں چاہندا سی؛ اوپسندیدگی چاہندا سی؛ او اپنے ساتھیاں ولوں واہ واہ چاہندا سی تے ایہہ اوس دی زندگی کا اہم سنگ میل سی۔ او الفریڈ رسل والس دے خیالاں دی پیروی نہیں کرنا چاہندا سی (جہڑا اوہناں ای خیالاں دا حامی سی جنھوں باہجھ وچ ڈارون نے ثابت کیتا) اک ناقابل تسخیر اونچائی جہڑی اوس نے پہلے کدی نہیں حاصل کیتی سی، چنانچہ اوس نے جلدی نال اوس نوں پرنٹ کیتا تاکہ والس اوہنوں جانن توں پہلاں دھمکا نہ سکے۔

ڈارون نے کجھ وی ایجاد نہیں کیتا، نہ کجھ کھوجیا، نہ ہی کجھ انکشاف کیتا؛ ایہہ ہوا وچ رہن دا ویلا سی (دیکھو ڈارون: اپنے پِئو کولوں ایس گل دے بارے سکھ دا اے)۔ اوہنے موڈ نوں پھڑیا، ایہنوں مشہور کر دتا تے ایہنوں سراہیا۔ مسئلہ جہڑا سی او ایہہ سی کہ او حقیقی طور تے اک قسم نوں دوجی قسم وچ تبدیل کرن دا حامی سی۔

اک واضح ورائٹی موجود سی (شاید حتیٰ کہ نسلی قسماں) بائیولوجیکل اقسام دی صورت وچ (بائبل مقدس دی اصطلاح نوں استعمال کر دے ہویا، پیدایش ۱: ۱۱، ۲۱، وغیرہ)۔ پر ہن تیک اک رینگن والے جانور دا پرندے وچ بدل جان دی کوئی گل موجود نہیں سی، یاں مچھلی دا دوناں خشکی تے پانی وچ رہن والے جاندار وچ بدل جان دا اور ایسے طرحاں ہور کئی۔ اور ایس طرحاں بدمانس لئی کوئی شہادت موجود نہیں سی کہ او مخلوق انساناں وچ بدل گئی اے۔ اوہدے علم وچ خلا اوس دی ودھ ہوئی کہانی نوں زیادہ ودھا نہیں سکدا سی۔ کیہ ایہہ بندہ، ’ودھ ہوئی دنیا دی تبدیل دا رستہ‘ اے؟ میں خیال کر دا آں کہ اوس دیاں کتاباں آن دی اوریجن آف سپیشیز تے دی ڈیسنٹ مین اوس دی جوانی دی ایجادات دے نال کوئی واسطہ نہیں رکھ دے سن ’اصلی تے حقیقی خوشی دی وجہ تے اچنبھے۔‘

ڈارون اک بچے دے طور تے اپنے رستیاں توں نہیں ہٹیا سی جویں ’دنیا نوں ٹھیک کرنا۔‘ ۱۸۵۹ وچ، جدوں اوہدی پہلی کتاب چھپی، تے فیر، دنیا اک بوہت ای تیز طرار نوجوان نال ملی، جہڑا کجھ اج دی نسبت زیادہ بدلن دی صلاحیت رکھ دا سی۔ ڈارون ہو سکدا اے کہ خود نوں دھوکہ دے چکیا ہووے، تے بے شک خود نوں ترغیب دے چکیا ہووے کہ تبدیلی سچی سی۔

ڈارون دے کول بوہت سارے مقاصد سن، شاید زیادہ تر تذبذب دا شکار، تبدیلی دا رُجحان جہڑا بدلن دا خیال رکھ دا سی جس وچ دنیا شامل سی (مثلاً، خود بخود بنی)۔ اک لئی، اگر مسیحی کتاب مقدس سچی سی، تدوں اوس دی ساریاں ایجادات سنگین تنقید دا حقدار سی، جنھاں نوں اوہنے ’لعنت وملامت عقیدے‘5 گردانیا۔‘

۱۸۵۹ وچ بوہت سارے غیرمسیحی موجود سن جیہڑے ایس گل دی کھوج وچ سن کہ وہ کویں خُدا کا انکار کرن جنھے اوہناں نوں بنایا سی۔ اوہناں نے ایہناں انکشافات نوں بڑی عیاری نال اختیار کیتا سی۔

ڈارون نے خود نوں اک بے غرض سائنسدان دے طور تے پیش کرن دی کوش کیتی، جیہدا مقصد صرف سچ نو ظاہر کرنا سی پاوے اوہدے لئی اوہنوں اوہدی کھوج وچ کتے وی جانا پیندا یا کوئی وی قیمت چکانی پیندی، اور اج اسیں ایس نوں بھگت رہے آں۔

References

Title quote from: William Wordsworth, My Heart Leaps Up, line 7, 1807.

  1. Anon. Attributed as a Jesuit maxim., Leans Collectanea, Vol. 3, p. 472, 1903, (quoted in the Oxford Dictionary of Quotations, Vol. 4, 1992).
  2. Darwin, published by Michael Joseph, London, 1991.
  3. Ref. 2, p. 13.
  4. Ref. 2, p. 308.
  5. Darwin’s real message: have you missed it?, Creation 14(4)16–19, 1992.

, B.A. (Hons), Dip.Ed., M.Ed., is a former geography and geology school teacher. He is now in full-time evangelism for his local church in Aylesbury, UK. Return to top.